Homerus’ Odysseus en diens geduchte zeetocht vormen een mooie parallel met de weg naar een duurzaam energiesysteem. Ook de energietransitie is een epos vol onverwachte wendingen. De hittegolven van deze zomer maakten dat duidelijk: op 24 juni piekte de day ahead stroomprijs naar € 1.038 per megawattuur, komende van € 78 enkele uren daarvoor. Hernieuwbare energie heeft de wind in de zeilen, maar door een gebrek aan energieflexibiliteit navigeren we nog te vaak op een ruwe, volatiele markt.
Laveren tussen overvloed en schaarste
“Solar cannibalisation is een surrealistisch beeld op de markt”, stelt Frederik Loeckx van Flux50. Op zonnige momenten is er zoveel elektriciteit dat de marktwaarde ervan volledig verdampt. Stroom moet ergens heen om het net stabiel te houden op precies 50 Hertz; anders dreigt een black-out. En in tegenstelling tot olie laat elektriciteit zich niet voldoende opslaan. Dat vertaalt zich in steeds vaker negatieve stroomprijzen: in België steeg het aantal uren van 112 in 2022 naar 520 in 2025.
Waarom schakelen we die overproductie dan niet uit? Wie recent investeerde in zonnepanelen, verwacht niet dat die op gunstige momenten worden stilgelegd. Vlaanderen telt 1,1 miljoen PV-installaties, met 8 gigawatt capaciteit, waarvan het merendeel niet stuurbaar is en waarvan eigenaars een injectievergoeding krijgen. Het devies is simpel. Schijnt de zon? Laad dan ’s middags je auto op en draai de vaatwasser.
Ons verbruik verschuift vaak naar de moeilijkste momenten voor het net, zeker tijdens hittegolven.
En daar maken dynamische stroomprijzen het verschil. Ze weerspiegelen de economische logica van vraag en aanbod én de stress op het net. Wanneer de zon verdwijnt en huishoudens en bedrijven tegelijk stroom vragen, lopen de prijzen weer op. Marc Vermeeren (Flux50) verduidelijkt: “Ons verbruik verschuift vaak naar de moeilijkste momenten voor het net, zeker tijdens hittegolven. Dynamische prijzen helpen om flexibiliteit te activeren, pieken te vermijden en verbruik beter af te stemmen op duurzame productie.”
Toch heeft vandaag amper 1,36% van de Vlamingen een dynamisch contract, tegenover 8% in Nederland en 80% in Noorwegen. Daarom werd in opdracht van VEKA het platform maakjemeterslim.be ontwikkeld, dat gezinnen en kmo’s helpt bij de keuze van het juiste energiemanagementsysteem. In tegenstelling tot veel Griekse epen zijn onze beproevingen immers geen noodlot: de oplossingen bestaan! Vlaanderen heeft enorme innovatiekracht, en die innovatie is ons kompas richting een duurzaam, onafhankelijk en betaalbaar energiesysteem.
